Një zbulim i jashtëzakonshëm në Kretë ka riaktivizuar debatet mbi origjinën e një prej legjendave më të qëndrueshme të Greqisë së lashtë, duke tërhequr vëmendjen e njërit prej çmimeve më të njohura arkeologjike në botë.
Vitën e kaluar, gërmimet në një ndërtesë unike minoane në Kodrën Papoura në Kretë zbuluan një dizajn rrethor, i cili menjëherë u krahasua me labirinthin legjendar, një strukturë mitike e lidhur me mitologjinë e përjetshme të Greqisë.
Tani, kjo vendndodhje e lashtë, që më parë ishte quajtur “një nga gjetjet më të rëndësishme arkeologjike të shekullit XXI” nga Costas Paschalidis, President i Shoqatës së Arkeologëve Grekë, ka fituar Çmimin “Arkeologu i Palmira-s” për Zbulimin më të Mirë Arkeologjik të vitit 2024.
Çmimi u njoh zyrtarisht gjatë një ceremonie në Itali, në Panairin Ndërkombëtar të Turizmit Arkeologjik në Paestum, sipas raportimeve të “Greek Reporter”.
Hyrje në labirinth
Sipas mitologjisë së lashtë greke, labirinthi u ndërtua nga Dedali për mbretin Minos të Kretës dhe kishte qëllimin kryesor të burgoste Minotaurin, një krijesë gjysmë njeri gjysmë dem.
Sipas traditës, heroi Theseu hyri në labirinth për të luftuar monstrën, i ndihmuar nga fijeza e princeshës kretase Ariadne, e cila e ndihmoi të orientohej në rrjetin nëntokësor.
Që nga viti 2024, gërmimet në vendin e Kodrës Papoura filluan të nxirrnin në dritë një strukturë të madhe rrethore monumentale, e cila shpejt filloi të krahasohej me mbretërinë mitike nëntokësore të Minotaurit.
Një zbulim me përmasa labirinthi
Zbulimi i strukturës u bë në qershorin e kaluar gjatë ndërtimit të një sistemi radari për Aeroportin e Ri Ndërkombëtar të Heraklionit në Kretë. Zyrtarët grekë vendosën shpejt se rëndësia e mundshme e këtij zbulimi arkeologjik tejkalonte planet e ndërtimit të aeroportit, dhe gërmimet e strukturës unike filluan menjëherë.
Ndërtesa në Papoura ka një konfigurim unik rrethor, të cilin arkeologët e përfshirë në gërmime e përshkruajnë si të papërsëritshëm krahasuar me strukturat e tjera të njohura në Kretën parahistorike dhe pa paralela të njohura në të gjitha strukturat e lashta të Egjeut.
Ndërtesa ka një diametër afërsisht 50 metra dhe mbulon rreth 1800 metra katrorë, gjë që e bën të madhe për një strukturë të këtij periudhe. Brendësinë e strukturës kryesore rrethore e përbëjnë tetë unaza prej guri në nivele të ndryshme, me veçorinë më të madhe — një komponent rrethor i njohur si “Zona A” — që ndodhet në qendër.
Krahasimet më të afërta midis strukturës “labirinth” në Kretë dhe ndërtesave të tjera të njohura, sa i përket pamjes, janë format e ngjashme rrethore të disa ndërtesave funerale dhe rezidencave në rajone si Mesopotamia, Omani dhe Siria nga periudha e hershme e Epokës së Bronzit.
Në fillim të gërmimeve, arkeologët vunë re se, edhe pse disa aspekte të pamjes origjinale të strukturës mbeten të paqarta për shkak të dëmtimeve të përjetuara gjatë mijëra viteve, ajo mund të kishte pasur fillimisht një formë pothuajse konike, dhe hapësirat e vendosura në mënyrë të pazakontë të lidhura nga hapje të ngushta u konsideruan shpejt si “pothuajse labirintike”.
Zbulimi merr vlerësime
“Çmimi Palmira ka rëndësi sepse nderon një gërmim jashtëzakonisht të veçantë,” tha Ministrja e Kulturës së Greqisë, Lina Mendoni, në një deklaratë.
Mendoni shtoi se, edhe pse ekzistenca e strukturës së pazakontë minoane ishte njohur më parë, zbulimi i ndërtesës që arkeologët tani e lidhin me labirinthin e famshëm u bë gjatë punimeve arkeologjike që përkojnë me ndërtimin e një aeroporti të ri pranë Kastelli-s.
“Ekspertët thonë se ky zbulim riformëson kuptimin tonë për arkeologjinë minoane,” tha Mendoni.
Përkthyer nga Thedebrief.org
