Shkencëtarët janë në faza të avancuara të kërkimit për krijimin e gjakut artificial, një alternativë që mund të shpëtojë jetë dhe të ndihmojë në përballimin e mungesës globale të gjakut. Provat klinike që po zhvillohen në Britaninë e Madhe dhe Japoninë po shqyrtojnë mundësinë e përdorimit të zëvendësuesve të gjakut të krijuar në laborator për të parandaluar vdekjet nga mungesa e gjakut.
Çfarë është gjakut artificial?
Gjakut artificial përfshin dy lloje: gjaku i rritur në laborator dhe gjaku sintetik.
- Gjaku sintetik, që është ende në fazë kërkimi, është i krijuar plotësisht nga njeriu dhe nuk përmban qeliza të gjakut. Ai transporton oksigjen në trup, duke imituar funksionin e qelizave të kuqe të gjakut, dhe përdoret kryesisht për situata urgjente si mjekësia ushtarake.
- Gjaku i rritur në laborator krijohet duke rritur qeliza të kuqe të gjakut të njeriut në kushte të kontrolluara. Ky proces mund të ndihmojë në trajtimin e disa sëmundjeve, si leuçemia, dhe të rrisë efektivitetin e transfuzioneve.
Si prodhohen qelizat e gjakut në laborator?
Shkencëtarët përdorin qeliza burimore hematopoietike që mund të shndërrohen në të gjitha llojet e qelizave të gjakut. Ato rriten në një mjedis laboratorik dhe ekspozohen ndaj substancave natyrore që ndihmojnë zhvillimin e qelizave të kuqe të gjakut. Ky proces mund të ndihmojë në krijimin e gjakut të përshtatshëm për transfuzione, madje pa nevojën për përputhje të grupeve të gjakut.
Provat klinike dhe sfidat e prodhimit komercial
Në vitin 2022, një provë klinike në Britaninë e Madhe përdori qelizat e kuqe të gjakut të rritura në laborator te vullnetarët njerëzorë për të vlerësuar sigurinë dhe jetëgjatësinë e tyre. Përpara se këto produkte të miratohen për përdorim komercial, kërkohen prova të mëtejshme.
Një studim në Japoni gjithashtu testoi vezikulat e hemoglobinës, që janë përbërës të vegjël artificialë të gjakut, për të transportuar oksigjen në trup. Ky studim tregoi se vezikulat mund të jenë një alternativë e sigurt për transfuzionet e gjakut të zakonshme.
Sfida për prodhimin komercial
Prodhimi i gjakut të rritur në laborator ka ende shumë sfida, duke përfshirë rritjen e prodhimit për të përmbushur kërkesat dhe sigurinë e produkteve. Agjencia Evropiane e Barnave është ende duke vendosur se si do të klasifikohen këto produkte dhe se si do të rregullohen ato, duke e bërë këtë një terren të panjohur.
Gjak artificial për grupe të rralla gjaku
Një avantazh i gjakut sintetik është se mund të përdoret pa pasur nevojë për përputhje të grupeve të gjakut, duke ofruar një mundësi universale për transfuzionet. Kjo do të ishte një ndihmë e madhe për pacientët me grupe të rralla gjaku.
Në përfundim, ndërsa prodhimi i gjakut artificial është ende në fazën e kërkimit, mundësitë për të shpëtuar jetë dhe për të ofruar një alternativë më të sigurt për transfuzionet janë më afër realitetit se kurrë.
