Oqeani Atlantik fsheh një sekret: një zonë me ujë të qetë, e rrethuar nga rryma të shpejta, rreth 590 milje në lindje të Floridës, por që nuk prek kurrë tokën. I njohur si Deti Sargaso, marinarët e kanë përshkuar prej shekujsh, por pak e vërejnë kufirin kur hyjnë në ujërat e tij të qeta dhe blu të thellë.
Ata që qëndrojnë aty shohin sipërfaqen të mbuluar me alga ngjyrë kafe të artë – Sargassum – emërtuar nga fjala portugeze “sargaço”, një lloj alge si rrushi. Këto bimë lëvizin ngadalë, si bar i thatë që rrotullohet në një fushë uji.
Qetësia bëhet e çuditshme: nuk ka dallgë të forta, as zogj deti. Megjithatë, jeta është e pasur – karkaleca të vegjël sa kokrra orizi, peshq të vegjël me ngjyra të ndezura, gaforre të bardha dhe breshka të reja deti që nisin jetën e tyre.
Kjo mbulesë algash mund të bëhet aq e dendur sa marinarët e hershëm spanjollë kishin frikë se anijet e tyre do të mbeteshin të bllokuara përgjithmonë, siç shkroi Christopher Columbus në vitin 1492.
Deti Sargaso është si një pyll lundrues. Në thelb, ai funksionon si një “çerdhe” e madhe natyrore. Shkencëtarët i quajnë këto masa algash “ishuj habitati”, ku shumë specie zhvillohen. Breshkat e vogla fshihen aty derisa forcohen, ndërsa peshq, zogj dhe peshkaqenë e përdorin si strehë dhe burim ushqimi.
Ciklet e jetës janë të jashtëzakonshme: ngjalat evropiane dhe amerikane lindin këtu, udhëtojnë mijëra kilometra drejt lumenjve dhe pas dekadash kthehen përsëri për t’u shumuar dhe për të vdekur. Edhe balenat dhe tonët kalojnë nëpër këtë zonë gjatë migrimeve.
Deti Sargaso luan rol të rëndësishëm edhe në klimë. Ndryshimet sezonale të temperaturës ndihmojnë në qarkullimin e ujërave dhe stabilizimin e motit në të dy anët e Atlantikut. Ai gjithashtu thith dioksid karboni nga ajri, duke ndihmuar në rregullimin e klimës globale.
Megjithatë, aktiviteti njerëzor po e kërcënon këtë ekosistem unik. Rrymat oqeanike grumbullojnë mbetje plastike në këtë zonë, ndërsa anijet dhe ndotja dëmtojnë jetën detare. Zhurma dhe pajisjet e peshkimit rrezikojnë specie të shumta, përfshirë breshkat e reja.
Studimet shumëvjeçare tregojnë se temperatura e ujit është rritur, duke ndikuar në oksigjenin dhe jetën detare. Ndryshimet klimatike dhe ndotja mund të transformojnë këtë “pyll lundrues” në mënyrë të pakthyeshme.
Organizatat ndërkombëtare po kërkojnë masa mbrojtëse, si kufizimi i ndotjes dhe kontrolli i trafikut detar, por sfidat mbeten të mëdha pasi zona nuk i përket asnjë shteti.
Deti Sargaso është shumë më tepër sesa një hapësirë bosh në hartë – ai lidh kontinente, mbështet jetë dhe tregon ndryshimet e planetit. Mesazhi i tij është i qartë: nëse nuk e mbrojmë këtë qetësi, duhet të përgatitemi për pasojat.
Burimi: Earth.com/ Eric Ralls
