Një studim i fundit sugjeron se perëndia arabe Kahl, e adhuruar në qytetin e lashtë Qaryat al-Fāw në Arabinë Saudite, mund të ketë lidhje simbolike dhe vizuale me heroin dhe gjysmëperëndinë greke Herkuli.
Studiuesit thonë se kjo lidhje tregon për shkëmbime më të gjera kulturore mes Arabisë dhe botës mesdhetare më shumë se 2,000 vite më parë.
Juan de Lara nga Khalili Research Centre në Universitetin e Oksfordit drejtoi studimin. Gjetjet u publikuan në revistën Arabian Archaeology and Epigraphy. Studimi përqendrohet në materiale arkeologjike nga shekulli i parë p.e.s. deri në shekullin e parë të erës sonë, duke zbuluar mënyrën se si komunitetet lokale e përfytyronin Kahlin.
Perëndia luftëtare e Qaryat al-Fāw
Kahl adhurohej si hyjnia kryesore e Qaryat al-Fāw, një vendbanim i rëndësishëm në Arabinë e lashtë jugore. Emri origjinal i qytetit, Qaryatum dhāt Kāhilim, do të thotë “Qyteti i perëndisë Kahl”. Sipas studimit, ky emër pasqyron rolin e tij si mbrojtës i qytetit.
Artefaktet, përfshirë monedha, statuja bronzi dhe gdhendje në shkëmb, e paraqesin vazhdimisht Kahlin si një luftëtar. Këto imazhe shpesh tregojnë një figurë të ngjashme me njeriun, në këmbë, duke ngritur një armë në njërën dorë dhe duke mbajtur një objekt në tjetrën.
Një monedhë mban mbishkrimin bʿl khl, ose “Baʿl Kahl”, që studiuesit besojnë se mund të jetë një nga paraqitjet më të hershme vizuale të kësaj hyjnie.
Paralele me Herkulin grek
Imazhi i fuqishëm i Kahli-t, si luftëtar me armë, ka ngjashmëri të dukshme me Herkulin – i njohur në mitologjinë greke si Herakli (greqisht: Ηρακλής). Ashtu si Herkuli, Kahli paraqitet duke mbajtur një topuz dhe duke veshur një rrip, simbole që prej kohësh lidhen me forcën dhe heroizmin në artin grek.
“Hyjni që godasin armiqtë gjenden në gjithë Egjeun, Anadollin, Lindjen e Afërt, Mesopotaminë dhe Egjiptin – prandaj nuk është për t’u habitur që një ikonografi e tillë gjendet edhe në Arabi,” shpjegoi De Lara.
Në shumë rajone mesdhetare, hyjnitë lokale u përzien me perënditë greke në një proces të njohur si sinkretizëm fetar. Për shembull, perëndia fenikase Melqart shpesh barazohej me Herkulin. Kahli mund të ketë kaluar një përshtatje të ngjashme kulturore, përmes kontakteve të drejtpërdrejta ose ndikimeve të përbashkëta artistike.
Art shkëmbor dhe gjurmë gjuhësore
Studiuesit zbuluan një figurë bronzi që përputhet me imazhin në monedha pranë një tempulli në Qaryat al-Fāw. Gdhendjet në shkëmb në afërsi tregojnë një figurë të madhe luftëtari që mbikëqyr tokën, me emrin khl të gdhendur në gur.
Studimi thekson gjithashtu mbishkrime të lashta të Arabisë Jugore, ku khl do të thotë “sundues” ose “i fuqishëm”. Kjo përforcon idenë se Kahli shihej si një hyjni mbrojtëse e lidhur me forcën dhe udhëheqjen.
Një përzierje kulturash
Kahli ishte një perëndi tipike arabe, por ngjashmëritë me Herkulin sugjerojnë se traditat më të gjera rajonale mund të kenë ndikuar në formësimin e imazhit të tij. Ndërsa tregtia dhe idetë lëviznin përtej kufijve të lashtë, bashkë me to përhapeshin edhe simbolet e fuqisë dhe mbrojtjes.
Gjetjet zbulojnë një hyjni të rrënjosur në besimet arabe, por pjesërisht të formësuar nga idealet heroike të përbashkëta me botën e lashtë greke.
Përkthyer nga: greekreporter.com
